Nazwa: Vanilla pompona Schiede
Synonimy: Vanilla sativum Schiede; Vanilla lutescens Cast.Moç. & Sessé ex R.Br.; Vanilla pompona subsp. grandiflora (Lindl.) Soto Arenas
Etymologia: pompona = przypominająca pędzel / w kształcie pomponu — odnosi się prawdopodobnie do zaokrąglonego, grubego kształtu dojrzałych owoców (lasek wanilii) w porównaniu do innych gatunków.

Pierwszy opis: 1829 r. przez Christiana Juliusa Wilhelma Schiedego w Linnaea (4: 573).
Pochodzenie / Występowanie: Meksyk, Ameryka Środkowa i północna część Ameryki Południowej.
Stanowisko / Siedlisko: Hemi-epifitycznie pnąca się w wilgotnych tropikalnych lasach deszczowych, sezonowych lasach suchych i lasach łęgowych na wysokościach od poziomu morza do ok. 1000 metrów. Rośnie często na obrzeżach lasów lub w jasnych miejscach, gdzie panują ciepłe, wilgotne warunki i jasne, przefiltrowane światło.
Opis i uwagi: Vanilla pompona (często nazywana również „wanilią pompona” lub „wanilią z Gwadelupy”) to wyjątkowo silnie rosnąca, monopodialna pnąca orchidea o grubych, mięsistych, sukulentnych pędach. Liście są duże, szerokoeliptyczne, skórzaste i ciemnozielone. Duże, woskowate kwiaty są uderzająco żółte do żółtozielonych, z intensywnie żółtą, owłosioną, trąbkowatą warżką. Otwierają się kolejno i każdy z nich kwitnie tylko jeden dzień. Powstałe owoce są wyraźnie krótsze, ale znacznie grubsze niż owoce wanilii płaskolistnej (Vanilla planifolia) i posiadają charakterystyczny, perfumowany aromat z wyraźnymi nutami heliotropu.

W uprawie ta tropikalna roślina użytkowa wymaga przez cały rok ciepłych do gorących warunków oraz bardzo dużej ilości miejsca do wspinania się (np. na stabilnych podporach lub drzewach). Podłoże w strefie korzeniowej powinno być bogate w próchnicę, przepuszczalne i stale wilgotne, podczas gdy korzenie powietrzne wymagają wysokiej wilgotności powietrza (powyżej 70–80%). Jasne, półcieniste stanowisko sprzyja wzrostowi, podczas gdy do indukcji kwitnienia przyczynia się często krótki, nieco bardziej suchy okres późną zimą.